
Rozmowa archiwalna z 2024 roku. Przywołane wyniki, rekordy i plany startowe odnoszą się do czasu jej przeprowadzenia.
Paweł Pieczka, znany jako Ultra Rajza, opowiada Rafałowi Janikowi o drodze od rowerowych wypraw do ultramaratonów, samodzielności na trasie i pracy organizatora Tour de Silesia. Rozmowę rozpoczynamy od TransIberiki z 2023 roku, którą ukończył na trzecim miejscu.
Rafał Janik: Latem 2023 roku z zainteresowaniem śledziłem Twoją „kropkę” jadącą w wyścigu TransIberica. Zawody ukończyłeś na trzecim miejscu, a z Twoich relacji w internecie wynika, że „było ciężko”. Czy mógłbyś powiedzieć coś więcej na temat tej imprezy?
Paweł Pieczka: TransIberica to bardzo ciekawe zawody, zaliczane do kategorii unsupported. Wyścigi tego typu charakteryzują się 100-procentową samodzielnością uczestników. Innymi słowy – kolarz wszystko „od A do Z” musi ogarnąć sobie sam. Organizator wyznacza punkty kontrolne oraz segmenty, którymi musimy przejechać (najczęściej są to strome podjazdy), ale to my sami musimy zaprojektować sobie trasę przejazdu pomiędzy nimi. O takie rzeczy jak noclegi, picie, jedzenie czy naprawa roweru, również musimy zatroszczyć się samodzielnie. Nikt z zewnątrz nie może udzielić nam w tym zakresie pomocy.
Był to najcięższy ultramaraton w jakim kiedykolwiek startowałeś?
Trudno mi to jednoznacznie stwierdzić, ale z pewnością była to jedna z najtrudniejszych imprez (powiedzmy, że to moje osobiste „TOP3”). Na początku walczyliśmy z ogromnymi upałami na południu. Później z silnym wiatrem w części centralnej. Wreszcie na północy przywitało nas ochłodzenie oraz deszcz. Sam kraj, jego kultura czy język nie były dla mnie problemem, gdyż kiedyś spędziłem rok w Portugalii, co pozwoliło mi poznać realia półwyspu Iberyjskiego. Aczkolwiek ściganie w innym kraju to zupełnie inna para kaloszy niż nasze, krajowe wyścigi.
Teraz pytanie, od którego na dobrą sprawę powinienem zacząć naszą rozmowę – skąd u Ciebie wzięło się zainteresowanie ultramaratonami? Czy nie ciągnęło Cię do innych odmian kolarstwa?
Na to pytanie, akurat bardzo łatwo mi odpowiedzieć (śmiech). Jestem typem zawodnika, który nigdy nie jeździł dla konkretnego klubu, nie trenował intensywnie w wieku juniorskim czy też nie marzył o karierze zawodowca. Zawsze bardziej ciągnęło mnie w kierunku podróżowania i odkrywania świata. Osobiście, chętnie urodziłbym się w czasach Marco Polo czy Ferdynanda Magellana i razem z nimi ruszył w nieznane. Ale cóż, urodziłem się ciut później. Pomimo tego, postanowiłem ruszyć w nieznane (z tego powodu mój profil na Facebooku – „Ultra Rajza” pierwotnie nazywał się „Rajzy w nieznane”). Najpierw ruszyłem samotnie w Alpy. Następnie była Skandynawia, trasa z Portugalii do Polski, Bałkany aż w 2018 roku zacząłem eksplorować wschód. Wyruszyłem rowerem z rodzinnego Godowa i przez Ukrainę, Rosję i Kazachstan dotarłem do Irkucka. Następnie autostopem doturlałem się do Władywostoku. Będąc już tak daleko nie mogłem zmarnować okazji i zwiedziłem Japonię oraz Koreę Południową. Następnie koleją Transsyberyjską wróciłem na Boże Narodzenie do Polski. Ponad pięć miesięcy w podróży. Jak do tej pory, była to moja najdłuższa wyprawa.
Rok później zrealizowałem kolejne marzenie i wybrałem się na Pamir Highway. Przez dwa miesiące przejechałem ciekawą „pętelkę” przez Kazachstan, Chiny, Kirgistan, Tadżykistan i Uzbekistan. Polecam każdemu, kto śmiga na dwóch kółkach! Po tej wyprawie zdałem końcowe egzaminy na studiach i wpadłem w wir codzienności. Trzymiesięczne wakacje akademickie zamieniły się w niespełna miesiąc urlopu. W związku z tym bardziej ukierunkowałem się na starty w ultramaratonach. Swoją drogą nie było to dla mnie coś zupełnie nowego, gdyż już w 2014 roku zaliczyłem swój debiutancki start na 600 kilometrów. Wkrótce po tym poznałem trenera Tomka Kubala, z którym zacząłem przygotowania do sezonu 2020.
Przejście od długich wypraw do kolarstwa długodystansowego odbyło się zupełnie naturalnie. Podróżując rowerem odkrywałem nowe miejsca. Na ultra jest podobnie. Jedyna różnica to wątek sportowy, który zachęca do szybszej jazdy i pracy nad sobą. Doświadczenie z podróży bardzo pomaga mi w imprezach samowystarczalnych, gdzie ważna jest nawigacja czy samoorganizacja. Na razie startuję w zawodach, aczkolwiek jest bardzo prawdopodobne, że za kilka lat znów wpadnę na jakiś ciekawy pomysł i znów ruszę w nieznane :-)
Jak wygląda Twoja typowa treningowa rutyna?
Po pierwsze staram się, aby nie była to rutyna. Oczywiście, mam plan treningowy, ale lubię go urozmaicać. Sezon przygotowawczy z reguły zaczynam w listopadzie, po miesięcznym okresie roztrenowania. Jesienią trenuję na siłowni, biegam, chodzę na basen. Z czasem dochodzą do tego ćwiczenia na trenażerze. Lubię to urządzenie, ale nie praktykuję kręcenia w miejscu przez dłużej niż dwie godziny. Po prostu nie widzę takiej potrzeby. Oprócz tego w plan wplatam wędrówki piesze po górach, wypady na narty zjazdowe czy w ostatnim czasie moje nowe odkrycie – skitury. Na rower w terenie, w zależności od pogody, wracam w końcówce lutego lub w marcu. Wtedy też powoli zaczynam dłuższe treningi w weekendy, aby dobrze przygotować się do pierwszych startów, które z reguły mają miejsce w połowie kwietnia.
Swój kalendarz dzielę na imprezy główne oraz kontrolne. Poza wyścigami na dystansach +500 km, biorę udział także w krótszych zawodach na 150-200 km. W trakcie sezonu wykonuję oczywiście specjalistyczne jednostki treningowe, ale zdecydowanie większą uwagę przykładam do regeneracji przed kolejnymi startami. Według mnie kluczowe znaczenie dla formy ma dobrze przepracowany okres zimowy. Jeśli go „prześpimy”, latem nie będziemy już w stanie zbudować odpowiedniej dyspozycji.
W naszej rozmowie nie może zabraknąć Bałtyk–Bieszczady Tour. Co myślisz o tej imprezie? Czy zgadzasz się z komandorem wyścigu Robertem Janikiem, że to najłatwiejszy polski „tysięcznik”?
Bałtyk-Bieszczady Tour to bez dwóch zdań wyścig kultowy. Jest to jeden z tych wyścigów, który większość „ultrasów” chciałaby mieć w swoim sportowym CV. Czy jest najłatwiejszy? Tutaj powstrzymam się z jednoznaczną odpowiedzą. „Na papierze” wygląda on na łatwy, jednakże to tylko złudzenie. BBT ma swoje pułapki, które zaskoczyły i pokonały już niejednego zawodnika. Bardzo duże znaczenie ma tutaj pogoda. Gdy trafimy na słońce i wiatr w plecy na całej trasie, to faktycznie można go uznać za najłatwiejszy. Wszak pierwsze 700 km przebiega po dość płaskich terenach. Co pozwala na zachowanie pewnej rezerwy na końcowy pagórki oraz kilka Bieszczadzkich „ścianek”. Jednakże, jeśli przyjdzie nam przez całą trasę jechać w zimnym deszczu lub przy czołowym wietrze, poziom trudności zdecydowanie się zwiększy.
Jesteś aktualnym rekordzistą trasy w kategorii open. Myślę więc, że jesteś najlepszą osobą, którą mógłbym zapytać o to, co trzeba zrobić, aby szybko uporać się z trasą w poprzek Polski.
Po pierwsze, o czym już wspomniałem, trzeba solidnie przepracować okres przygotowawczy. Im bardziej będziemy cierpieć zimą, tym przyjemniejsze okażą się letnie starty. Następnie warto zdobyć chociaż trochę doświadczenia na dystansach rzędu 500 – 600 km. Tutaj polecam start w Pierścieniu Tysiąca Jezior lub innych imprezach z cyklu Ultracup. Dobrym rozwiązaniem wydają się też starty w brevetach, które oferują szeroki wachlarz dystansów. Zapraszam również do udziału w Tour de Silesia, która również będzie dobrym przetarciem przed BBT.
Kolejny punkt to zapoznanie się z trasą oraz lokalizacją punktów kontrolnych. Warto zrobić sobie ściągawkę na kartce lub w nawigacji, abyśmy na bieżąco wiedzieli, ile kilometrów dzieli nas od kolejnego punktu. Warto również sprawdzić dojazdy do każdego PK, gdyż „na zmęczeniu” można się czasem zgubić i stracić przez to cenne minuty. Duże znaczenie ma też odżywianie. Podczas startów kontrolnych sprawdźmy co nam pasuje, co lubimy jeść, następnie trzymajmy się takiego zestawu podczas docelowego startu. Nawet jeśli najdzie nas pokusa, aby w jego trakcie coś zmienić, nie róbmy tego! Zdecydowanie nie jest to już czas na jakiekolwiek eksperymenty.
Najważniejszym elementem w walce o dobry wynik wydaje się jednak odpowiednie nastawienie psychiczne. Głowa w „ultra” to podstawa. Trzeba mierzyć siły na zamiary i nie porywać się z motyką na słońce. Jeśli chcemy zrobić BBT w czasie poniżej 48h, można spróbować jazdy bez snu. Jeśli natomiast planujemy jechać dłużej, warto się zdrzemnąć, aby uniknąć trybu „zombie”.
Ogólnie, z moich obserwacji wynika, iż dzisiejsi, nowi zawodnicy są bardzo niecierpliwi. Od razu chcieliby próbować się na najdłuższych i najtrudniejszych imprezach. Tymczasem, aby być gotowym na tego typu zawody potrzeba naprawdę sporo czasu, wiele przejechanych kilometrów i mnóstwo zebranych doświadczeń. Według mnie wszystko musi odbywać się stopniowo, dzięki czemu wrażenia z „ultra” będą dużo przyjemniejsze, a my zostaniemy w tej branży na dłużej :-)
Jakich, wobec tego porad udzieliłbyś osobom, które chcą po prostu pokonać dystans tysiąca kilometrów i zmieścić się w limicie czasu?
Dla mnie to bez znaczenia, czy chcemy przejechać trasę szybko czy naszym celem jest samo zaliczenie BBT. W obu przypadkach schemat pozostaje ten sam. Najpierw musimy dobrze przetrenować zimę. Później bezwzględnie powinniśmy zdobyć trochę doświadczenia w krótszych imprezach. To pozwoli lepiej obrać taktykę i plan na pokonanie pełnego „tysiąca”. Dzięki tego typu doświadczeniom wzrośnie też wiara we własne umiejętności, co jest szczególnie istotne w kryzysowych sytuacjach (a te z całą pewnością będą się zdarzać). W ten oto sposób zamiast walczyć o przetrwanie, zdołamy w relatywnie przyjemny sposób przeciąć Polskę na pół.
Korzystając z okazji, nie mogę nie zapytać o Tour de Silesia, czyli ultramaraton, którego jesteś organizatorem. Skąd w ogóle pomysł na zostanie „orgiem”?
Pomysł na organizację Tour de Silesia zrodził się pod koniec 2016 roku. Były to czasy, kiedy kalendarz imprez ultramaratońskich nie był jeszcze tak bogaty jak obecnie. Razem z kolegą Sebastianem interesowaliśmy się tematem kolarstwa długodystansowego już od 2-3 lat, a po ukończeniu Śląskiego Maratonu Rowerowego coś zaczęło kiełkować w naszych głowach. Nasz Śląsk jest tak ciekawym regionem, a tymczasem ŚMR odbywa się ciągle na tych samych rundach. Postanowiliśmy coś z tym zrobić! Tworząc nasz maraton chcieliśmy pokazać, że Silesia to nie tylko kopalnie, huty i fabryki, ale też piękna architektura, góry, język czy kuchnia.
Wkrótce do naszej ekipy dołączyła koleżanka Ania, która zaoferowała pomoc w zakresie grafiki. Stworzyła bardzo fajne logo, które bez wątpienia jest dziś naszym znakiem rozpoznawczym. W międzyczasie wybraliśmy nazwę dla imprezy. TOUR DE SILESIA. Ona również przyjęła się bardzo dobrze. Nieoceniona okazała się też pomoc kolegi Krystiana, który stworzył i zajął się prowadzeniem strony internetowej zawodów.
Mimo obiecujących początków, nie spoczęliśmy na laurach. Z roku na rok staramy się rozwijać naszą „Silesię”, a kolarze chyba to doceniają. Pomimo coraz większej liczby imprez w kalendarzu nigdy nie mieliśmy problemów z frekwencją. Obecnie pod szyldem „TdS” organizujemy już trzy oddzielne imprezy. Do edycji klasycznej, dołączyła Edycja Zdalna a następnie Edycja Nocna. Każda z nich oferuje co innego. Każda ma swoich oddanych fanów. W roku 2023 na wszystkie nasze imprezy zapisało się ponad 1000 uczestników, co jest dla nas ogromnym wyróżnieniem.
Co jest Twoim zdaniem trudniejsze? Organizacja ultramaratonów czy udział w nich jako zawodnik?
Zdecydowanie trudniejsza jest organizacja ultramaratonów. Przygotowanie i przeprowadzenie zawodów to tak naprawdę praca na pełen etat, którą wykonuje się przez cały rok. Zdecydowana większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, ile to kosztuje wysiłku, ile czasu trzeba poświęcić, ile włosów stracić, czego sam jestem najlepszym przykładem (śmiech). Tour de Silesia, czy jakikolwiek inny maraton to nie dwa-trzy dni. To dwanaście miesięcy wytężonych działań! Podsumowując – jest ciężko, ale gdy widzisz te uśmiechy na mecie, gdy słyszysz komentarze typu „kawał dobrej roboty”, zapominasz o wysiłku. Dla mnie jest to wystarczająca rekompensata, a zarazem zachęta do dalszych działań.
A uczestnictwo? Nie umniejszając niczego kolarzom, jest to dużo łatwiejsze niż zorganizowanie imprezy. Zgłaszasz się na interesującą cię imprezę. Trenujesz mniej lub więcej. Przybywasz na start i jedziesz. Podziwiasz widoki, rozmawiasz z innymi uczestnikami, jesz pyszne jedzonko na punktach. Skupiasz się tylko na sobie. Nie masz na głowie tych wszystkich problemów, z jakimi zmagają się „orgowie”.
Wróćmy jeszcze do wątku sportowego. Jak wyglądają Twoje plany na sezon 2024?
Przede wszystkim dobra zabawa przez 365 dni! A jak chodzi o konkretne starty, to mam na celowniku dwa ultramaratony. Pierwszym jest Race Through Poland. Trasa zapowiada się ciekawie, a i atmosfera, jak co roku na pewno będzie przednia. Drugim celem będzie start w debiutującym w kalendarzu ultra – Via Race. Trasa ma prowadzić śladami Hannibala. Startujemy w Kartaginie a meta znajdzie się we Włoszech w okolicy Bari. Do pokonania będą między innymi przełęcze w Pierzejach, Alpach czy też Apeninach. Z pewnością będzie to spore wyzwanie, a zarazem super przygoda! Dodatkowo planuję starty w mniejszych imprezach. Na pewno po raz kolejny Etapówka oraz Mały Pierścień Tysiąca Jezior. Na ten moment, tego jestem pewien. Bardzo chciałbym wystartować po raz kolejny w Bałtyk-Bieszczady Tour, ale niestety z powodu startu w Via Race nie dam rady odpowiednio się zregenerować. W związku z tym, w tym roku będę jedynie obserwował kropeczki przecinające Polskę w poprzek 😊.
Czy do Race Through Poland i Via Race planujesz jakieś szczególne przygotowania?
Zdecydowanie nie. Przygotowania będą wyglądały podobnie jak do moich poprzednich sezonów. Wychodzę tutaj z założenia, że jak coś działa to nie ma sensu tego zmieniać 😊
Dziękuję za rozmowę i życzę Ci powodzenia – zarówno jako zawodnikowi jak i organizatorowi!
